موتور مخفی تولید تورم; مشکل پول یابی و 40 میلیارد دلار بازار تخصصی نفت



موتور مخفی تولید تورم;  مشکل پول یابی و 40 میلیارد دلار بازار تخصصی نفت

افزایش دادن:

بخش اقتصاد – شرکت ها و مشاغلی که از فرآورده های نفتی ویژه تغذیه می کنند به دلیل نوسانات نرخ ارز با چالش های اساسی در تامین سرمایه در گردش مواجه هستند که در نهایت منجر به فشار بر سیستم بانکی و تورم می شود.

بر اساس گزارش معاونت اقتصادی، یکی از مشکلات اقتصاد ایران، رشد نقدینگی و مهمتر از آن وجود موتورهای تولید نقدینگی در کشور است. مشکلی که این مشکل را تشدید می کند، تحلیل اشتباه مکانیسم خلق پول است و اینکه درک خلق پولی که در سطح کلان یک کشور وجود دارد، گاه درک کلی است که همیشه در علم اقتصاد از آن صحبت می شود و تاکنون مطرح نشده است. قادر به حل این مشکل برای چندین سال است. مشکل بزرگی را در کشور ما درمان می کند و بر اساس این تحلیل اشتباه باعث ایجاد سیاست های غلط می شود.
تمرکز بر 3 مولفه اصلی پایه پولی و دلایل رشد آنها، کلید مهار نقدینگی افسارگسیخته و متعاقب آن تورم در کشور است. اولین قسمتی که در آمارهای پولی اصلی مشاهده می شود، خالص دارایی های خارجی است که عمدتاً از حوزه صادرات نفت حاصل می شود. بخش دوم بدهی بخش عمومی (دولت و بنگاه های دولتی) به بانک مرکزی، بخش سوم بدهی بانک ها به بانک مرکزی و قسمت آخر مبلغ خالص سایر اقلام بانک مرکزی است. بانک مرکزی. بانک تحلیلگران و کارشناسان اقتصادی کشور دلایل زیادی را برای رشد هر یک از مولفه های پایه پولی برشمردند که با توجه به موقعیت مکانی قابل بررسی است.
در این گزارش قصد داریم رشد پایه پولی از کانال بدهی بانک ها به بانک مرکزی را از منظری جدید تحلیل کنیم.
تقاضا برای پول نقد، عامل نادیده گرفته شده در رشد پایه پولی
تورم معمولا از جنبه تقاضا در ادبیات اقتصادی کشور دیده می شود و کمتر به تورمی که ممکن است ناشی از عرضه باشد توجه می شود. شاید برای درک معنای این کلمه بهتر است به افزایش قیمت مرغ و تخم مرغ در ماه های اخیر اشاره کنیم. به عبارت دیگر پس از اجرای سیاست ارتقای یارانه ها و حذف ارز ترجیحی، واحدهای تولیدی که با ارز ۴۲۰۰ تومانی پیوند خورده بودند با مشکل جدی سرمایه در گردش مواجه شدند. از سوی دیگر با افزایش حقوق ورودی به دلیل تغییر نرخ محاسبه ارز در گمرک (از 4200 تومان به 23000 تومان) تمامی واحدهای تولیدی بیش از میزان مصرفی در سال 1400 به سرمایه در گردش نیاز خواهند داشت.
اگر بخواهیم از کلی گویی ها فاصله بگیریم و وارد جزئیات شویم، باید گفت که با حذف ارز رایج، 3 حوزه مهم دستخوش تغییرات جدی و چشمگیر خواهند شد که شاید بتوان تحلیل این تغییرات را برای یک بعد پنهان آسان کرد. تورم های پی در پی که اقتصاد ایران همواره با آن مواجه بوده است.
می توان گفت عمده ترین مشکلی که در این گزارش با آن دست به گریبان هستیم پدیده تقاضای پول است که با حذف ارز ترجیحی افزایش یافته و ابعاد جدیدی از تورم را در سمت عرضه به نمایش گذاشته است.
همانطور که در بالا ذکر شد، اولین حوزه ای که پیامدهای لغو ارز ممتاز در آن، در چالش شرکت ها و بنگاه های تولید کننده کالاهای اساسی منعکس شد. پس از خروج ارز 4200 و جایگزینی ارز نیمایی، شرکت های تولیدی به ویژه شرکت های فعال در تولید کالاهای اساسی، طبیعتاً به سرمایه بیشتری نیاز داشتند. با احتساب 10 میلیارد دلار کالای اساسی که ناگزیر به کشورمان وارد می شود و با اختلاف 20 هزار تومانی بین ارز رایج (4200) و نرخ نیمس (23000)، شرکت های تولیدی حدود 200 هزار میلیارد تومان دارند. نقدینگی برای اطمینان از سرمایه در گردش خود
چالش بعدی جهت دوم مربوط به تغییر نرخ محاسبه ارز در گمرک است که 80 هزار میلیارد تومان به منابع درآمدی دولت اضافه می کند چرا که ارزش این بازار طبق پیش بینی ها حدود 3 تا 4 خواهد بود. میلیارد دلار به این ترتیب می توان گفت تقریبا 250 تا 300 هزار میلیارد تومان کل نقدینگی است که تنها از محل برداشت ارز ترجیحی وارد اقتصاد می شود.
تأثیر کاهش ارزش انرژی بر تورم مشابه تأثیر کاهش ارزش کالاها است
علاوه بر دو مشکلی که در بالا به آن اشاره کردیم، مشکل شرکت‌های تولیدی پول‌طلبی است که علوفه آنها توسط فرآورده‌های نفتی بدون یارانه یا فرآورده‌های خاص مصرف می‌شود، نکته مغفولی که می‌توان گفت یکی از عوامل اصلی ایجاد پی در پی است. تورم در اقتصاد ایران
در همین راستا، همت گالی زاده، کارشناس سازمان برنامه و بودجه معتقد است: با توجه به اینکه لغو ارز ترجیحی حوزه انرژی در اول آبان ماه 1396 منجر به جهش تورم مواد غذایی به 85 درصد شد، لغو ارز ترجیحی کالاهای اساسی در ژوئن 2014 نیز رکورد قابل توجهی را به ثبت رساند.
این کارشناس اقتصادی در گفت وگو با تسنیم، با اشاره به مصوبه هیات دولت در مهرماه 1396 مبنی بر تغییر نرخ محاسباتی عرضه فرآورده های نفتی، گفت: در عمل محاسبات ارزی و تقاضای نقدی 70 درصد اقتصاد ایران را تشکیل می دهد. که تحت تاثیر ارز 4200 تومانی قرار گرفت از جمله در سال 97 به نصف رسید نرخ دلار تغییر کرد.
وی افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهد سهم کمک‌های ارزی از کالاهای اساسی و اثرات تورم ناشی از تغییر نرخ ارز گمرکی در مجموع 30 درصد بر فضای اقتصادی تأثیر گذاشته است که باز هم نشان از شوک قیمتی بسیار بزرگ در مواد غذایی دارد. بخش در ژوئن سال جاری
لازم به ذکر است پس از تغییر نرخ محاسبه قیمت فرآورده های پالایشگاهی داخلی (عرضه روزانه بیش از 2 میلیون بشکه نفت به عنوان ماده اولیه پالایشگاه های داخلی) شاهد آغاز رشد شاخص کل بورس بودیم. (ناشی از افزایش قابل توجه سودآوری صنایع شیمیایی و پالایش نفت).
به همین دلیل بسیاری از ذی نفعان نسبت به این تغییر اساسی در اقتصاد کشور سکوت کردند اما بلافاصله متوجه تاثیر تورم ماهانه آبان و آذر همان سال با این اقدام ویژه دولت شدیم.
مشکل اصلی تقاضای نقدینگی از سوی شرکت هایی است که فرآورده های نفتی ویژه مصرف می کنند
اگر فرآورده های نفتی به دو دسته تقسیم شوند، فرآورده های اساسی یا یارانه ای شامل بنزین، گازوئیل، نفت کوره و غیره و فرآورده های نفتی تخصصی شامل روغن موتور، حلال ها، قیر و فرآورده های مشابه است. لازم به ذکر است که روغن مورد استفاده برای تولید محصولات تخصصی بر اساس قیمت فوب خلیج فارس است.
با توجه به افزایش تدریجی نرخ ارز از سال 97، ارزش بازار فرآورده های خاص نفتی (روغن موتور، حلال، قیر و …) به حدود 40 میلیارد دلار رسیده است که در سال های اخیر نرخ ارز از 4200 تومان افزایش یافته است. 23 هزار تومان تغییر می کند، یعنی عملاً 800 هزار میلیارد تومان، با این تفاوت که ارزش این بازار نسبت به قبل افزایش یافته است، به عبارت دیگر، شرکت های تولید زیرزمینی که فرآورده های نفتی خاص و خوراک مصرفی خود را مصرف می کنند، عملاً شامل این مواد می شوند. در عرضه آنها با کمبود منابع برای سرمایه در گردش خود مواجه هستند. زیرا با توجه به نرخ ارز، قیمت فرآورده های خاص تولیدی پالایشگاه های نفت جهش محسوسی پیدا می کند و در نتیجه شرکت های مصرف کننده این مواد برای تداوم حیات خود الزاما باید از مزایای بانکی بهره مند شوند.
بنابراین با تغییر نرخ ارز و چالشی به این حجم و حجم و با توجه به اینکه حدود 65 درصد از وجوه سیستم بانکی مربوط به پرداخت سرمایه در گردش است، شرکت ها چاره ای جز تامین ندارند. سرمایه در گردش از طریق کانال های بانکی، به طوری که حتی بانک ها هم خوبش این است که مشکل نارضایتی ندارند، مجبورند فراتر از ظرفیت های واقعی اقتصاد پول خلق کنند. شاید بد نباشد بگوییم یکی از عواملی که همواره تهدیدی برای اقتصاد ما محسوب می‌شود و در سال‌های اخیر تا حد زیادی نادیده گرفته شده است، تقاضای نقدینگی از سوی شرکت‌های تولیدی پایین‌دستی است که خوراک و نهاده‌های تولید آن شامل فرآورده‌های نفتی خاص است. (همراه با سایر شرکت ها مانند فولاد و سیمان و غیره که غذای آنها بر اساس قیمت های غیر یارانه ای تامین می شود) به اقتصاد تحمیل می شود تا بتوانند سرمایه در گردش خود را برای ادامه فعالیت و زندگی خود تامین کنند.
> انتهای پیام/







حتما بخوانید:
بسته بندی اصولی

دیدگاهتان را بنویسید